proverbs

"113. Εἶπεν γέρων· ὅτι τὸ ἔργον ἡμῶν καίειν ἐστὶν ξύλα."

"96. Ἔλεγον οἱ γέροντες· Ἔσοπτρόν ἐστι τοῦ μοναχοῦ ἡ εὐχή."

"233. Ἀδελφὸς ἠρώτησε γέροντα· ὅτι ἡ ἀδελφή μου πτωχή ἐστιν. Ἐὰν δῷ αὐτῇ6 ἀγάπην, οὐκ ἔστιν ὡς εἰς πτωχόν; Λέγει ὁ γέρων· Οὐχί. Εἶπεν δὲ ὁ ἀδελφός· Διατί, ἀββᾶ; Ἔφη ὁ γέρων· Ὅτι τὸ αἷμα ἕλκει σε μικρόν."

"Abba Elijah was asked: ‘How will we be saved these days?’ He replied: ‘We will be saved through each of us having no regard for himself.’"

"An elder said: ‘A monk ought to be courageous and single-hearted – then he will be saved.’"

"Abba Moses used to address those who lived alone, saying: ‘There are four principal observances: keeping quiet, observing the commandments of God, humbling oneself, and oppression by poverty. But these three virtues a man acquires with difficulty: that is, by grieving all the time, ever being mindful of his own sins, and always confronting his eyes with death.’"

"An elder said: ‘To be humble and self-deprecatory is like a protective wall for a monk.’"

"663. Ἀδελφός τις ἀπῆλθεν ἀγοράσαι λινάρια ἀπὸ χήρας τινὸς [V f.274r] καὶ ὡς πωλεῖ5 αὐτῷ6 ἀνεστέναξε. Λέγει αὐτῇ ὁ ἀδελφός· Τί ἔχεις; Λέγει αὐτῷ ἡ χήρα· Ὁ Θεὸς ἔπεμψέ σε σήμερον οἰκονομῆσαι8 τοὺς ἀδελφούς σου καὶ ὀρφανούς μου. Καὶ ὡς ἤκουσεν ὁ ἀδελφὸς ἐκεῖνος ἐλυπήθη καὶ ἔλαβε λινάρια ἐκ τοῦ πλαγίου αὐτοῦ καὶ ἔρριψεν εἰς τὸν κόλπον τῆς χήρας, καὶ οὕτως ἐποίησε πρὸς αὐτὴν χάριν."

"664. Ἠρωτήθη γέρων· Τί ἐστιν ἡ ζωὴ τοῦ μοναχοῦ; Καὶ ἀπεκρίθη· Στόμα ἀληθινόν [f.311v], σῶμα ἅγιον, καρδία καθαρά."

"673. Εἶπε γέρων· Τὸ ἀνθρώπινον φρόνημα πᾶσαν τὴν πιότητα τοῦ ἀνθρώπου ἀναιρεῖ καὶ ἀφίησιν αὐτὸν ξηρόν."

"Abba Moses gave the following seven precepts to Abba Poemen which, if observed, will lead to salvation for anybody, whether in a coenobion or in solitude or in the world itself: 1. In the first place, as it is written a man must love God with all your heart and with all your mind. 2. A man must love his neighbour as himself. 3. A man must do to death all evil in him. 4. A man must not judge his brother in any dispute. 5. A man must do no evil to another person. 6. Before departing this life, a man must cleanse himself of every fault of mind or body. 7. A man must always be of a humble and contrite heart. This can be achieved by anyone who thinks of his own sins all the time and not of his neighbour’s, with the assistance of the grace of our Lord Jesus Christ who with the Father and the Holy Spirit lives and reigns world without end. Amen."

"592.11. Ἐὰν κτήσῃ βιβλίον, μὴ κοσμίσῃς τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ καὶ μὴ κτήσῃ ἅπλωμα πολύτιμον ἐν τῷ προσκυνήματί σου."

"573. Εἶπεν γέρων· Ἐὰν κάθῃ ἐν ἐρήμῳ ἡσυχάζων, μὴ λογίζου ἐν ἑαυτῷ ὡς μέγα τὶ ποιῶν, ἀλλὰ μᾶλλον ἔχε ἑαυτὸν ὡς κύνα ἐξορισθέντα ἀπὸ ὄχλου καὶ δεδεμένον διὰ τὸ δάκνειν καὶ ἐπιχειρεῖν τοῖς ἀνθρώποις."

"592.51. Ἐὰν εἰσὶν ἐν τῷ τόπῳ ὅπου οἰκεῖς μνήματα, ἀνέρχου συνεχῶς καὶ κατανόει τοὺς κειμένους ἐκεῖ, μάλιστα ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πολέμου τῆς σαρκός. Καὶ ὅταν μάθῃς ὅτι ἀδελφὸς ὑπάγει πρὸς Κύριον, πορεύου καὶ παράμεινον ἐκεῖ, ὅπως θεάσῃ πῶς ἡ ψυχὴ τοῦ σώματος χωρίζεται."

"546. Ἀνδρὶ ἁγίῳ κατ᾿ αὐτὴν τὴν ὥραν μέλλοντι τελευτᾶν ἐπιστὰς ὁ Σατανᾶς λέγει αὐτῷ· Σὺ ἐξήλησάς με. Καὶ λέγει ὁ γέρων· Οὐκ οἶδα ἀκμήν. Ἴδε ἕως πόσου ἔνιφαν οἱ πατέρες μὴ καυχᾶσθαι ἔν τινι πράγματι."

"607bis (S and V). Ἄλλος κακούργων αὐτῷ ἐπιστάντων νιπτῆρα προσέφερε καὶ ἠξίου τοὺς πόδας αὐτῷ νίπτειν κἀκεῖνοι αἰδεσθέντες μετέβαλον τὸν τρόπον."

"613. Ἀδελφὸς ἠρώτησε γέροντα λέγων· Καλὸν τὸ παραβάλλειν γέρουσιν ἢ τὸ ἡσυχάζειν; Λέγει αὐτῷ ὁ γέρων· Τὸ παραβάλλειν τοῖς γέρουσιν ἦν ὁ κανὼν τῶν ἀρχαίων πατέρων."

"684. Εἶπε γέρων· Ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου ὧν πράττω, ἐννοῶ εἰς τὸν καρπὸν αὐτοῦ τί τέξεται, εἴτε ἐν τοῖς λογισμοῖς, εἴτε ἐν ταῖς πράξεσιν."

"Abba Sisoes showed us about Abba Antony and said, ‘So then, in the cave of a lion a fox dwells.’"

"485 bis. Εἷπε γέρων· Ἢ φεύγων φεῦγε τοὺς ἀνθρώπους ἢ ἔμπαιζον τῷ κόσμῳ καὶ τοῖς ἀνθρώποις, μωρὸν σεαυτὸν ποιῶν."

"485. Εἶπεν γέρων· Οὐδέποτε προέβην βῆμα ποδός, εἰ μὴ ἔμαθον ποῦ ἔθηκα τὸν πόδα μου, ἀλλ᾿ εἰστήκειν κατανοῶν καὶ ὅλως μὴ ἐνδιδούς, ἄχρις ἂν ὁ Θεὸς ὡδήγησέν με."

"496. Ποτὲ κακούργων ἐπιστάντων τινὶ γέροντι ἔθηκεν αὐτοῖς νιπτῆρα καὶ ἠξίου τοὺς πόδας αὐτῶν νίπτειν, κἀκεῖνοι αἰδεσθέντες ἤρξαντο μετανοεῖν."

"442. Ἄρχων τις ἔχαιρεν τῇ θέᾳ τῶν κυνηγίων καὶ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ ἄλλο τι οὐκ ἦν, εἰ μὴ βρωθῆναι τοὺς κυνηγούς. Συνέβη δὲ αὐτὸν ναυαγῆσαι [f. 257v] καὶ ἐβόησε πρὸς τὸν Θεὸν λέγων· Κύριε, βοήθησόν μοι ἐν τῇ ἀνάγκῃ ταύτῃ. Καὶ φαίνεται αὐτῷ ὁ Κύριος καθόλου τοῦ σώματος βεβρωμένος καὶ λέγει αὐτῷ· Οὕτως μὲ θέλεις ὁρᾶν καὶ πῶς σοὶ βοηθήσω;"

"35. Ἀναχωρητῇ τινὶ μεγάλῳ εἰπόντι· Τί οὕτως με πολεμεῖς, Σατανᾶ; ἐπήκουσεν ὁ Σατανᾶς λέγων· Σὺ εἶ ὁ μεγάλως με πολεμῶν."

"554. Γέρων τις κατέλαβεν ἐν Σκήτει λῃστὰς συλοῦντας τὴν κέλλαν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Ταχύνατε [f. 294r] πρὸ τοῦ ἔλθωσιν οἱ ἀδελφοὶ καὶ κωλύσωσί με πληρῶσαι τὴν ἐντολὴν τοῦ Χριστοῦ τοῦ εἰπόντος· ἀπὸ τοῦ αἴροντος τὰ σὰ μὴ ἀπαίτει."

"65. Εἶπεν γέρων· Ῥίζα πάντων τῶν κακῶν ἐστὶν ἡ λήθη."

"89. Ἠρωτήθη γέρων ποῖον δεῖ εἶναι τὸν μοναχόν; καὶ εἶπεν· Ἐὰν ὡς κατ᾿ ἐμὲ μόνος πρὸς μόνον."

"91. Ἠρωτήθη γέρων· Τί δεῖ ποιοῦντας σωθῆναι; Ἦν δὲ σειρὰν ἐργαζόμενος καὶ μὴ ἀνανεύων ἐκ τοῦ ἔργου, καὶ ἀπεκρίθη· Ἰδοὺ βλέπεις."

"86. Μοναχός τις εἰργάζετο ἐν ἡμέρᾳ Μάρτυρος, ἰδὼν δὲ αὐτὸν ἄλλος μοναχός, λέγει αὐτῷ· Ἔνι σήμερον ἐργάσασθαι; Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· Σήμερον ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ ἐξέετο μαρτυρῶν καὶ ἐβασανίζετο, κἀγὼ οὐκ ὀφείλω κοπιᾶσαι μικρὸν ἐν τῷ ἔργῳ σήμερον;"

"559. Εἶπεν πάλιν· Ὥσπερ ὁ νεκρὸς οὐκ ἐσθίει, οὕτως ὁ ταπεινόφρων οὐ δύναται κρῖναι ἄνθρωπον, κἂν ἴδῃ αὐτὸν προσκυνοῦντα εἰδώλοις."

"578. Εἶπεν πάλιν· Ἄνθρωπος γευσάμενος τῆς γλυκύτητος τῆς ἀκτημοσύνης βαρεῖται καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἱμάτιον ὃ φορεῖ, καὶ εἰς τὸ βαυκάλιον τοῦ ὕδατος· ὁ γὰρ νοῦς αὐτοῦ λοιπὸν ἀλλαχοῦ ἀδολεσχεῖ."

"592.6. Ἐὰν ἀκούσῃς περί τινος μισοῦντος σε [f. 303r] καὶ λοιδοροῦντος, πέμψον ἢ δὸς αὐτῷ μικρὰν εὐλογίαν κατὰ τὴν δύναμίν σου, ἵνα ἔχεις παρρησίαν εἰπεῖν ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς κρίσεως· Ἄφες ἡμῖν, δέσποτα, τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφήκαμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν."

"624. Ἠρωτήθη γέρων· Πῶς δύναται ἄνθρωπος οἰκῆσαι κατὰ μόνας; Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν· Ὁ ἀθλητὴς ἐὰν μὴ πυκτεύσῃ μετὰ πολλῶν, οὐ δύναται μαθεῖν τὴν τέχνην τῆς νίκης, ἵνα οὗτως δυνηθῇ μετὰ τοῦ ἀντιδίκου μονομαχῆσαι. Οὕτως καὶ ὁ μοναχός, ἐὰν μὴ παιδευθῇ μετὰ ἀδελφῶν και μάθῃ τὴν τῶν λογισμῶν τέχνην, οὐ δύναται οἰκῆσαι κατὰ μόνας, οὐδὲ ἀντιστῆναι τοῖς λογισμοῖς."

"90. Ἠρωτήθη γέρων· διατί εἰς τὴν ἔρημον περιπατῶν φοβοῦμαι; καὶ ἀπεκρίθη· Ἀκμὴν ζῇς."

"625. Εἶπεν γέρων· Δὸς πρόθεσιν καὶ λαμβάνεις δύναμιν."

"629. Διηγήσατο μαθητὴς μεγάλου γέροντος περὶ τοῦ ἀββᾶ αὐτοῦ ὅτι ποτὲ γενομένης τῆς ἐνάτης ὥρας ἐπείνασε καὶ ἠθέλησε γεύσασθαι. Καὶ θέντες τὴν τράπεζαν ἔστημεν εἰς εὐχὴν καὶ ἐψάλλομεν δύο ψαλμούς. Καὶ ἤρξατο ὁ γέρων λέγειν1 ἀπὸ στήθους καὶ ἐγένετο ἑσπέρα καὶ ἐγένετο πρωῒ καὶ ἐγένετο3 ὥρα ἐνάτη καὶ οὕτως κατέπαυσεν. Ὁ γὰρ νοῦς αὐτοῦ ἄνω ἐθεώρει μυστήρια."

"665. Ἔλεγε γέρων ὅτι οἱ πατέρες τῇ ἀποτομίᾳ εἰσῆλθον ἔσω· ἡμεῖς δέ, ἐὰν δυνηθῶμεν, τῇ χρηστότητι εἰσέλθομεν."

"672. Ἔλεγον περὶ τῶν Σκητιωτῶν ὅτι, εἰ κατελάμβανέ τις τὴν ἀρετὴν αὐτῶν, οὐκέτι ὡς ἀρετὴν εἶχον αὐτήν, ἀλλ᾿ ὡς ἁμαρτίαν."

"A brother enquired of an elder: ‘Do you think it is a good thing to be highly regarded among people?’ He replied: ‘Their regard is of no worth. Run away rather than wish to be highly regarded by your brother.’"

"An elder said: ‘The work of a monk is to see his logismoi from afar.’"

"472. Εἶπεν γέρων· Ἐὰν ἴδῃς τινὰ ἐμπεσόντα εἰς ὕδωρ καὶ δύνασαι αὐτῷ βοηθῆσαι, χάλασον αὐτῷ τὴν ῥάβδον καὶ ἕλκυσον αὐτόν. Καὶ ἐὰν μὴ δυνηθῇς ἑλκύσαι αὐτόν, κατάλιπε αὐτῷ τὴν ῥάβδον σου. Ἐὰν δὲ αὐτῷ δώσῃς τὴν χεῖρα σου καὶ μὴ δυνηθῇς ἑλκύσαι αὐτόν, ἕλκει σε αὐτὸς κάτω καὶ ἀμφότεροι ἀποθανεῖσθε. Τοῦτο δὲ ἔλεγεν πρὸς τοὺς ἐμβάλλοντας ἑαυτοὺς βοηθῆσαι τινὶ ἐν πειρασμοῖς ὑπὲρ τὸ μέτρον ἑαυτῶν."

"498. Εἶπεν γέρων· Ὁ ἐπαινῶν μοναχὸν παραδίδει αὐτὸν τῷ Σατανᾷ."

"434. Εἶπεν γέρων ὅτι ὁ κύων κρείττων μου ἐστίν, διότι ἀγάπην ἔχει καὶ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται."

"Father Makar [Macarius] said to the young brother Zak’arē [Zacharaeus]: ‘What is the task of the solitary?’ And Zak’arē said: ‘To give thanks for temptations and to be silent.’ [in hêsychia]"

"429. Ἀδελφὸς ἠρώτησε γέροντα λέγων ὅτι πολεμοῦμαι ὑπὸ τῆς πορνείας. Λέγει αὐτῷ ὁ γέρων· Εἰ μὲν καλόν ἐστιν, διατί ἀπέστης ἀπ᾿ αὐτοῦ, εἰ δὲ σαπρόν, διατί ἐπιζητεῖς αὐτό;"

"I heard that my father, Abba Paphnutius, said: ‘If a man does not change the skin of his face [to be] as the sole of his foot, he cannot be a monk at all.’"

"436. Εἶπεν γέρων· Γενοῦ ὡς κάμηλος βαστάζων τὰς ἁμαρτίας σου, καὶ δεδεμένος ἀκολουθῶν τῷ ἐπισταμένῳ τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ."

"36. Ἀναχωρητής τις εἶδεν δαίμονα προτρεπόμενον ἕτερον δαίμονα, ἐλθεῖν καὶ διυπνίσαι καθεύδοντα μοναχόν. Καὶ ἀκούει τοῦ ἄλλου λέγοντος· Οὐ δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι, ποτὲ γὰρ αὐτὸν ἐξύπνισα, καὶ ἀναστὰς ἔκαυσέ με ψάλλων καὶ εὐχόμενος."

"33. Ἦν τις γέρων καλούμενος Ἱέραξ εἰς τὰ μέρη Θηβαΐδος ἐλάσας περὶ τὰ ἐνενήκοντα ἔτη. Καὶ θέλοντες οἱ δαίμονες εἰς ἀκηδίαν αὐτὸν ἐμβαλεῖν τῷ μήκει τοῦ χρόνου ἐπέστησαν αὐτῷ ἐν ἡμέρᾳ λέγοντες· Τί ποιήσεις, γέρον, ὅτι ἄλλα πεντήκοντα1 ἔχεις ζῆσαι; Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Ἐλυπήσατέ με πάνυ. Διακοσίων γὰρ ἐτῶν παρασκευὴν ἔθηκα. Οἱ δὲ ἀπήρχοντο ὀλολύζοντες ἀπ᾿ αὐτοῦ."

"400. Εἶπεν γέρων ὅτι ὁ σατανᾶς σχοινοπλόκος ἐστίν· ὅσον παρέχεις αὐτῷ λῶμα καὶ αὐτὸς πλέκει. Τοῦτο δὲ εἶπεν περὶ τῶν λογισμῶν."